W skrócie: program nie rysuje kosmogramu bezpośrednio z daty wpisanej w formularzu. Najpierw ustala miejsce i regułę czasu cywilnego, przelicza zapis lokalny na UTC, pobiera pozycje z efemerydy, oblicza lokalne osie i cuspy, a dopiero potem wyznacza domy i aspekty.

Łańcuch od formularza do wykresu

Proces można zapisać jako kolejność zależności:

data i godzina lokalna + strefa + miejsce -> UTC -> chwila efemerydalna -> długości planet -> lokalny czas gwiazdowy -> ASC i MC -> cuspy domów -> aspekty -> koło i tabela

Każda strzałka oznacza osobne przeliczenie. Błąd na początku przechodzi do dalszych etapów. Nieprawidłowy offset UTC zmienia chwilę obliczenia planet i osi. Błędne współrzędne mogą pozostawić pozycje planet niemal bez zmian, ale przesunąć osie i domy. Zmiana systemu domów nie przesuwa planet w zodiaku, lecz może przypisać je do innych domów.

Dane wejściowe, które trzeba zachować

Do odtworzenia wyniku nie wystarcza sama data. Minimalny zestaw obejmuje:

• lokalną datę i godzinę dokładnie tak, jak zostały zapisane,
• źródło i poziom pewności godziny,
• identyfikator strefy IANA, na przykład Europe/Warsaw,
• miejscowość oraz użyte współrzędne geograficzne,
• konwencję kalendarza dla dat historycznych,
• ustawienia astrologiczne i wersję silnika.

Identyfikator strefy nie jest tym samym co offset. Europe/Warsaw wskazuje zbiór reguł zmieniających się w czasie, natomiast UTC+2 opisuje tylko jedno przesunięcie. Współczesny offset nie może zostać mechanicznie użyty dla dawnej daty.

Zamiana czasu lokalnego na UTC

Efemeryda potrzebuje jednoznacznej chwili. Program łączy lokalną datę i godzinę z regułami strefy obowiązującymi w tej dacie. Dla Warszawy 21 czerwca 2026 r. godzina 14:30 czasu lokalnego przypada podczas czasu letniego, więc odpowiada 12:30 UTC.

Pozornie proste odejmowanie dwóch godzin działa tylko dlatego, że znany jest właściwy offset dla tej konkretnej daty. Przy zmianie czasu lokalny zapis może nie istnieć albo może wystąpić dwukrotnie. Dane historyczne mają dodatkowe ograniczenia, szczególnie przed okresem dobrze udokumentowanym w bazie stref.

Po ustaleniu UTC oprogramowanie przechodzi do skal i formatów wymaganych przez bibliotekę astronomiczną. Swiss Ephemeris przyjmuje między innymi dzień juliański, czyli ciągłą numerację dni z częścią ułamkową. Konwersja ta jest warstwą techniczną i nie zmienia źródłowej noty o czasie urodzenia.

Pozycje ekliptyczne z efemerydy

Efemeryda zwraca pozycje ciał dla wskazanej chwili i układu odniesienia. Typowy kosmogram podaje geocentryczną długość ekliptyczną od 0° do mniej niż 360°. Z tej wartości wynika znak i stopień w znaku. Długość 103° 15' odpowiada 13° 15' Raka, ponieważ Rak rozpoczyna się na 90°.

Program może także pobrać szerokość ekliptyczną, odległość oraz prędkość. Znak retrogradacji wynika z kierunku zmiany długości, a nie z położenia glifu na kole. Wynik zależy od ustawień takich jak geocentryczność lub heliocentryczność, zodiak tropikalny lub syderyczny, wariant węzłów i wybór punktów dodatkowych.

Lokalny horyzont, południk i osie

Ascendent i Medium Coeli nie są odczytywane z tej samej tabeli co planety. Wynikają z relacji ekliptyki do lokalnego horyzontu i południka dla danej chwili oraz miejsca. Dlatego wymagają długości i szerokości geograficznej.

• ASC jest punktem przecięcia ekliptyki ze wschodnią częścią horyzontu.
• DSC leży naprzeciw ASC.
• MC wiąże się z przecięciem ekliptyki z lokalnym południkiem.
• IC leży naprzeciw MC.

Osie mogą przesuwać się szybko. Kilka minut błędu bywa ważniejsze dla ich stopnia niż dla położenia większości planet. Na wysokich szerokościach geograficznych geometria staje się trudniejsza, a niektóre systemy domów mogą wymagać procedury zastępczej.

Od osi do domów

System domów jest regułą podziału przestrzeni lokalnej. Placidus, Regiomontanus, domy równe i Whole Sign Houses nie są różnymi efemerydami. Używają tej samej chwili i tych samych pozycji planet, lecz inaczej wyznaczają granice domów.

Po obliczeniu cuspów program porównuje długość każdego punktu z granicami domu. Planeta blisko cuspu może zmienić dom po zmianie systemu, godziny albo współrzędnych, mimo że jej znak pozostaje bez zmian. Z tego powodu raport powinien przechowywać zarówno długość planety, jak i użyty system.

Aspekty jako wynik porównania

Aspekt powstaje przez porównanie długości dwóch punktów. Jeśli ich najmniejsza różnica jest bliska przyjętemu kątowi, program oznacza konfigurację. Dla trygonu kątem ścisłym jest 120°, a orb informuje, o ile bieżąca różnica od niego odbiega.

Lista aspektów zależy od trzech decyzji: zestawu punktów, zestawu kątów oraz orbów. Dwa programy mogą pokazać te same pozycje planet, lecz inną listę aspektów, jeśli jeden używa ciaśniejszych orbów albo uwzględnia aspekty mniejsze.

Co jest wynikiem, a co ustawieniem

Aktualny kalkulator Afterlogy używa pozycji geocentrycznych, zodiaku tropikalnego, Swiss Ephemeris i systemu domów Placidusa. Przykład kontrolny dla Warszawy z 21 czerwca 2026 r. pokazał bliską zgodność wybranych pozycji z JPL Horizons. Taki test sprawdza fragment łańcucha, a nie certyfikuje całego programu ani interpretacji.

Jak skontrolować gotowy wynik

Kontrola zaczyna się od zapisania wejścia i ustawień. Następnie warto porównać w drugim narzędziu godzinę UTC, długości dwóch lub trzech ciał, ASC, MC i cuspy. Rozbieżność planet kieruje uwagę na czas, skalę lub efemerydę. Rozbieżność samych osi kieruje uwagę na współrzędne i czas lokalny. Rozbieżność domów przy zgodnych osiach zwykle wskazuje system domu albo regułę przypisania punktu przy cuspie.

Do odczytu symboli na gotowym wykresie służy artykuł Jak czytać koło kosmogramu, tabelę pozycji i oznaczenia?. Własny wykres można utworzyć w narzędziu Kosmogram.

Bibliografia

• Astrodienst, Swiss Ephemeris Programmer's Manual, wersja 2.10, rozdziały o dniu juliańskim, pozycjach planet i domach. PDF (dostęp: 24.09.2026).
• Astrodienst, Swiss Ephemeris General Documentation, opis układów odniesienia, plików efemeryd i dokładności. PDF (dostęp: 24.09.2026).
• Jean Meeus, Astronomical Algorithms, wyd. 2, Willmann-Bell 1998, rozdziały o datach, czasie gwiazdowym i współrzędnych.
• IANA, Theory and pragmatics of the tz code and data, zasady identyfikatorów stref i ograniczenia historyczne. Dokumentacja (dostęp: 24.09.2026).
• U.S. Naval Observatory, Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac, część dotycząca kalendarzy. Wydanie online (dostęp: 24.09.2026).
• JPL, Horizons System Manual, zasady generowania niezależnych efemeryd. Dokumentacja (dostęp: 24.09.2026).