Bliskość planety do Słońca ma stopnie: pod promieniami, spalenie i bardzo ścisłe cazimi; progi zależą od autora i nie powinny być łączone z różnych tabel.
Najkrótsza odpowiedź: W systemie Williama Lilly’ego planeta jest pod promieniami do 17° od Słońca, spalona w odległości mniejszej niż 8°30′, a w sercu Słońca — cazimi — w granicy 17 minut łuku. Cazimi jest wyjątkową fortuną zamiast spalenia. Są to odległości długościowe w konkretnej tabeli, a nie pełny model obserwowalności.
Definicja
W systemie Williama Lilly’ego planeta jest pod promieniami do 17° od Słońca, spalona w odległości mniejszej niż 8°30′, a w sercu Słońca — cazimi — w granicy 17 minut łuku. Cazimi jest wyjątkową fortuną zamiast spalenia. Są to odległości długościowe w konkretnej tabeli, a nie pełny model obserwowalności.
Godność i kondycja nie są oceną wartości osoby. Są językiem technicznym opisującym, czy planeta działa we własnym miejscu, jakim dysponuje wsparciem i czy okoliczności pozwalają jej wykonać to, co sygnifikuje. To samo położenie może być pomocne dla jednego zadania i wymagające dla innego, dlatego zawsze trzeba znać temat horoskopu oraz rolę planety.
Rozwój historyczny
Astrologia hellenistyczna szeroko analizowała fazy, heliakalne pojawienie i ukrycie; średniowieczna tradycja arabska rozwinęła termin kaṣmīmī, z którego pochodzi cazimi. Łacińscy autorzy porządkowali progi w stopniach. Lilly jest jednym z najczęściej cytowanych standardów, ale inni autorzy stosują odległości 15°, inne granice spalenia albo dodatkowe warunki widzialności.
System nie powstał jednorazowo. Astrologia hellenistyczna dostarcza domicylów, wywyższeń, troistości, term, sekty i faz. Autorzy arabscy oraz łacińscy rozwijają recepcję, almuteny i ocenę siły przypadkowej. Renesansowe kompendia porządkują reguły w tablice. Współczesna rekonstrukcja powinna wskazywać, z którego zestawu korzysta, zamiast składać jedną „uniwersalną” tabelę z elementów różnych autorów.
Zasada działania
Najpierw wybiera się autora. Oblicza się najmniejszą różnicę długości Słońce–planeta. Wynik <0°17′ oznacza cazimi u Lilly’ego; od 0°17′ do <8°30′ spalenie; od 8°30′ do <17° pod promieniami. Dokładnie na granicy trzeba stosować konwencję jawnie zapisaną. Szerokość i rzeczywista widzialność mogą dodać osobną warstwę.
Ocena przebiega od miejsca do działania. Najpierw znak i stopień, potem władca miejsca oraz ewentualna recepcja, następnie dom, sekta, prędkość, kierunek i widzialność. Aspekty pokazują, które planety wspierają lub utrudniają wykonanie. Punktacja może pomóc w porównaniu, lecz opis jakościowy pozostaje konieczny.
Tabela źródłowa lub porównawcza
| Stan według Lilly’ego (1647) | Odległość od Słońca | Ocena |
|---|---|---|
| cazimi | mniej niż 0°17′ | szczególne wzmocnienie |
| spalenie | od 0°17′ do mniej niż 8°30′ | silne ukrycie i osłabienie |
| pod promieniami | od 8°30′ do mniej niż 17° | osłabienie widzialności |
| poza promieniami | 17° lub więcej | brak tej konkretnej debilitaty |
Każda tabela w tej kategorii jest podpisana zakresem. Gdy zawiera stopnie, przedziały należy czytać konsekwentnie, a ich sumy sprawdzić. Gdy zawiera władców, trzeba zachować planety objęte historycznym systemem. Uran, Neptun, Pluton, Chiron i asteroidy nie są dopisywane do klasycznej tabeli bez osobnego źródła nowoczesnej szkoły.
Przykład 1
Merkury 8°10′ od Słońca jest spalony według Lilly’ego, bo znajduje się wewnątrz 8°30′, ale nie jest cazimi. Przy 8°40′ jest już pod promieniami.
Przykład pokazuje, że jedna etykieta nie kończy analizy. Dyspozytor, sekta, recepcja i siła przypadkowa mogą zmienić dostępność zasobu. Nie anulują godności ani debilitaty, lecz opisują warunki, w których ta relacja działa.
Przykład 2
Wenus 0°12′ od środka Słońca jest cazimi w progu 17′. Lilly nie ustanawia ogólnego wyjątku wyłączającego Merkurego lub Wenus ze spalenia; ich częsta bliskość i fazy wymagają dodatkowej analizy, lecz nie zmieniają jego liczbowej definicji.
Drugi przykład służy kontroli granicy, różnicy wariantów lub współistnienia dwóch ocen. Jeśli wynik zależy od stopnia, należy użyć dokładnej pozycji. Jeśli od sekty — rzeczywistego horyzontu. Jeśli od autora — jego tabeli w całości.
Jak łączyć z domem i aspektami
Planeta godna w domu upadającym może mieć własny zasób, ale mniejszą możliwość bezpośredniego działania. Planeta osłabiona podstawowo na osi może być bardzo widoczna i skuteczna w uruchamianiu zdarzeń, choć zależna od gospodarza znaku. Trygon do benefika nie zmienia domicylu, a kwadratura do malefika nie odbiera termy; są to różne warstwy zdania.
Jak łączyć z prędkością i widzialnością
Ruch bezpośredni, szybkość, stacja, retrogradacja, faza poranna lub wieczorna, spalenie i heliakalna widzialność należą do kondycji przypadkowej. Ich znaczenie powinno być liczone według jednej efemerydy i jednego autora progów. Szczególnie Merkury i Wenus wymagają rozróżnienia fazy względem Słońca od samej odległości długościowej.
Najważniejsze rozróżnienia
| Nr | Nie łącz automatycznie |
|---|---|
| 1 | próg Lilly’ego i progi innych autorów |
| 2 | odległość długościowa i obserwowalność na horyzoncie |
| 3 | cazimi jako wyjątek i zwykłe spalenie |
| 4 | faza Merkurego/Wenus i rzekomy automatyczny wyjątek |
Precyzja tych rozróżnień pozwala opisać planetę wielowymiarowo: może mieć godność w jednym systemie, zależność w innym, dobrą sposobność domową i trudną widzialność. Synteza nie wybiera jednej etykiety, lecz pokazuje, jak elementy współpracują.
Procedura interpretacyjna
- Zapisz planetę, znak, stopień i wybrany zodiak.
- Sprawdź domicyl, wywyższenie, troistość, termę i twarz w jednej tabeli.
- Zidentyfikuj dyspozytora oraz recepcję.
- Ustal sektę i relację planety z sektą horoskopu.
- Oceń dom, osie, ruch, prędkość i widzialność.
- Dodaj aspekty i temat, który planeta reprezentuje.
- Zapisz syntezę bez redukowania planety do „silnej” albo „słabej”.
Najczęstsze uproszczenia
Najczęstsze jest uznanie godności za gwarancję dobrego wyniku i debilitaty za brak działania. Inne uproszczenie polega na użyciu punktacji Lilly’ego jako miary uniwersalnej albo na dopisaniu nowoczesnych planet do klasycznej symetrii. Zamiast tego warto podać tabelę, autora, epokę i dokładny mechanizm.
Pytania i odpowiedzi
Czy planeta bez godności jest nieważna?
Nie. Może być kątowa, szybka, w sekcie, w ścisłym aspekcie do Światła albo w recepcji. Brak godności podstawowej mówi tylko, że nie korzysta z własnego zasobu w danym stopniu.
Czy można mieszać warianty tabel?
Można je porównywać, ale wynik musi zachować etykietę. Nie należy sumować godności z term egipskich i ptolemejskich jako jednej niewidocznej hybrydy.
Podsumowanie
Bliskość planety do Słońca ma stopnie: pod promieniami, spalenie i bardzo ścisłe cazimi; progi zależą od autora i nie powinny być łączone z różnych tabel. Użyteczna ocena nie kończy się na jednej rubryce: łączy miejsce, gospodarza, sektę, widzialność, ruch, dom i aspekty, zachowując tabelę właściwą dla źródła.
Powiązane hasła
- Recepcja planetarna — Recepcja zachodzi, gdy planeta przebywa w godności innej planety; opisuje udostępnienie miejsca, wsparcie lub zależność, a w wariancie wzajemnym planety przyjmują się nawzajem.
- Benefiki, malefiki i zmiana kondycji planety — Jowisz i Wenus są tradycyjnymi benefikami, Saturn i Mars malefikami; nazwy opisują naturalną tendencję łączenia lub rozdzielania, a nie planety zawsze dobre albo zawsze złe.
- Planeta w astronomii i astrologii — różne zakresy pojęcia — Astronomia klasyfikuje ciała według budowy i orbity, a historyczna astrologia nazywa planetami siedem „wędrujących gwiazd”, łącznie ze Słońcem i Księżycem.
- Pozycja planety — długość ekliptyczna, znak i stopień — Pozycja zodiakalna jest zapisem długości ekliptycznej w wybranym układzie; znak, stopień i minuta są inną notacją tej samej współrzędnej.
- Godność podstawowa i kondycja przypadkowa planety — Godność podstawowa opisuje relację planety z miejscem w zodiaku, a kondycja przypadkowa — okoliczności działania, takie jak dom, prędkość, sekta, widzialność i aspekty.
Bibliografia
- źródło pierwotne — tablice godności. William Lilly, Christian Astrology, London 1647, ks. I, s. 104–115 wydania pierwotnego. Tablica godności, definicje recepcji, ruchu, spalenia, pod promieniami i cazimi. Dostęp online (dostęp: 27.08.2026).
- źródło historyczne — astrologia arabsko-łacińska. al-Qabīṣī, The Introduction to Astrology, wyd. i tłum. Charles Burnett, Keiji Yamamoto, Michio Yano, Warburg Institute 2004. Dostęp online (dostęp: 27.08.2026).
- źródło historyczne — astrologia średniowieczna. Guido Bonatti, Book of Astronomy, tłum. Benjamin N. Dykes, Cazimi Press 2007. Dostęp online (dostęp: 27.08.2026).
- źródło pierwotne — traktat astrologiczny. Klaudiusz Ptolemeusz, Tetrabiblos, ks. I, rozdz. 11–12 oraz 17–18, tłum. F. E. Robbins, Loeb Classical Library 435, Harvard University Press 1940. Dostęp online (dostęp: 27.08.2026).
- źródło pierwotne — antologia astrologiczna. Wettiusz Walens, Anthologies, ks. I, tłum. Mark T. Riley, 2010, wersja robocza z adnotacjami. Dostęp online (dostęp: 27.08.2026).
- dokumentacja techniczna efemerydy. Astrodienst, Swiss Ephemeris: Programmer’s Manual, dokumentacja Swiss Ephemeris. Dostęp online (dostęp: 27.08.2026).