W astrologii relacyjnej jakość wyniku nie może być lepsza niż jakość obu zestawów danych. Data określa pozycje planet, godzina i miejsce wyznaczają lokalną geometrię osi oraz domów, a historyczna strefa czasu pozwala przeliczyć zapis cywilny na czas uniwersalny. Niepewność jednej osoby trzeba przenieść do całej analizy.
Minimalny rekord danych
Dla każdej osoby zapisz:
- datę urodzenia w kalendarzu używanym przez źródło,
- lokalną godzinę wraz z dokładnością zapisu,
- miejscowość i kraj w granicach właściwych dla chwili urodzenia,
- szerokość i długość geograficzną,
- identyfikator strefy IANA, na przykład
Europe/Warsaw, - źródło informacji i datę weryfikacji,
- wszystkie rozbieżne warianty, zamiast wybierać jeden bez adnotacji.
Sam offset UTC+1 nie wystarcza. Ten sam region mógł stosować czas letni, czas wojenny lub zmianę granicy strefy. Nazwana strefa przechowuje reguły historyczne, choć dla dawnych dat także ona wymaga ostrożności.
Jakość źródła
Astro-Databank używa klasyfikacji Rodden:
| Ocena | Rodzaj źródła |
|---|---|
| AA | akt urodzenia albo inny zapis sporządzony przy urodzeniu |
| A | pamięć osoby lub bliskiego, ewentualnie wiarygodna relacja prasowa |
| B | biografia lub autobiografia |
| C | źródło pierwotne nieznane albo godzina rektyfikowana |
| DD | dane sprzeczne lub niewiarygodne |
| X | data znana, godzina nieznana |
| XX | niepewna nawet data |
Ocena nie dowodzi absolutnej dokładności. Pokazuje jakość śladu źródłowego. W prywatnym opracowaniu można użyć prostszej skali, ale zasada pozostaje ta sama: trzeba oddzielić zapis dokumentowy, pamięć, przybliżenie i rektyfikację.
Od czasu lokalnego do UTC
Procedura obliczeniowa powinna być jawna:
- wczytaj lokalną datę i godzinę,
- przypisz historyczną strefę IANA dla miejscowości,
- zastosuj właściwy dla daty offset i regułę czasu letniego,
- uzyskaj chwilę UTC,
- dopiero z UTC wyznacz dzień juliański i pozycje efemerydalne.
Przykład A: 15.03.1990, 14:30 w Warszawie, Europe/Warsaw. W tej dacie lokalny czas odpowiada 13:30 UTC. Przykład B: 28.09.1988, 21:15 w Nowym Jorku, America/New_York. Obowiązujący wtedy czas letni daje 29.09.1988, 01:15 UTC.
Te dwa wyniki zostały odtworzone przez mechanizm Intl korzystający z danych stref czasowych systemu. W publikowanym obliczeniu trzeba zapisać wersję bazy stref albo przynajmniej datę wykonania, ponieważ reguły mogą być korygowane.
Ograniczenia historycznych stref
Baza IANA została zaprojektowana przede wszystkim tak, aby regiony były spójne po 1970 roku. Jej własna dokumentacja ostrzega, że dane sprzed 1970 roku często opisują tylko część regionu i mogą opierać się na niepełnych źródłach. Dla dawnych urodzeń należy sprawdzić komentarze bazy, lokalne akty prawne, gazety, almanachy lub badania historyczne.
W przypadku czasu lokalnego średniego trzeba także ustalić konwencję długości geograficznej i kalendarz. Nie wolno bez adnotacji traktować nowoczesnego UTC jako cywilnej skali czasu starożytnego.
Współrzędne i nazwy miejsc
Nazwa miejscowości nie jest współrzędną. Dwie miejscowości mogą mieć tę samą nazwę, a granice dużego miasta mogą obejmować znaczną różnicę długości geograficznej. Zapisuj wartości dziesiętne ze znakiem:
- szerokość północna dodatnia, południowa ujemna,
- długość wschodnia dodatnia, zachodnia ujemna,
- zakres szerokości od -90° do 90°,
- zakres długości od -180° do 180°.
Dla przykładu użytego w tej kategorii: Warszawa 52,2297° N, 21,0122° E, Nowy Jork 40,7128° N, 74,0060° W.
Co zmienia niepewna godzina
Niepewność godziny najsilniej wpływa na:
- Ascendent, MC i pozostałe osie,
- wierzchołki domów i nakładki planet w domach,
- położenie szybko poruszającego się Księżyca,
- kosmogram kompozytowy, jeśli oblicza się osie z osi natalnych,
- kosmogram Davisona, ponieważ środkowy moment zależy od obu godzin.
Pozycje Słońca i planet wolniejszych zwykle zmieniają się w ciągu doby mniej, ale przy przejściu przez granicę znaku albo ścisły aspekt nawet niewielka różnica może być istotna.
Nieznana godzina: bez fikcyjnych osi
Jeżeli godzina jest nieznana:
- nie obliczaj Ascendentu, MC ani domów jako danych interpretacyjnych,
- oblicz zakres pozycji Księżyca od początku do końca lokalnej doby,
- oznacz aspekty stałe przez całą dobę i aspekty zależne od wariantu,
- nie twórz kompozytowych osi z arbitralnego południa,
- nie przedstawiaj Davisona jako dokładnej mapy, jeżeli środkowy moment ma wielogodzinną niepewność.
Południe może być użyte do technicznego wykresu bez domów, ale etykieta musi brzmieć „czas zastępczy 12:00, osie i domy wyłączone”.
Dwie różne godziny w jednym źródle
Nie wybieraj wygodniejszego wariantu. Oblicz oba i porównaj:
- czy zmienia się znak Księżyca,
- czy powstają lub znikają interaspekty do Księżyca,
- o ile przesuwają się osie,
- które nakładki zmieniają dom,
- jak duży jest zakres pozycji w kompozycie i Davisonie.
Wniosek powinien wskazać elementy odporne na oba warianty i elementy nierozstrzygalne.
Lista kontrolna do publikacji obliczeń
- dane lokalne obu osób,
- źródło i jakość danych,
- strefy IANA oraz wynik UTC,
- współrzędne,
- zodiak tropikalny albo syderyczny z nazwą ayanamśy,
- geocentrycznie albo topocentrycznie,
- system domów,
- węzeł średni albo prawdziwy,
- wersja efemeryd i oprogramowania,
- reguły orbów,
- jawne wyłączenia wynikające z nieznanej godziny.
Bibliografia
- Astro-Databank, „Handbook chapter 01”, definicje klasyfikacji Rodden. Astro-Databank, dostęp 24.09.2026.
- IANA, „Theory and pragmatics of the tz code and data”, zakres bazy, nazwy stref i ograniczenia danych historycznych. IANA, dostęp 24.09.2026.
- Astrodienst, Swiss Ephemeris Programmer's Documentation, wersja 2.10, funkcje czasu, dnia juliańskiego i domów. Dokumentacja HTML, dostęp 24.09.2026.
- Ronald C. Davison, Synastry, Aurora Press, 1983, s. 244-249, dane wejściowe i obliczanie relationship horoscope. Google Books.